Meerwerk aannemer: wanneer is de opdrachtgever verplicht te betalen?

Q: Moet de opdrachtgever ook inzicht hebben gehad in de hoogte van de meerkosten?

Nee. Voor toepassing van de wettelijke uitzondering is niet vereist dat de opdrachtgever inzicht had in de exacte omvang van de prijsverhoging. Het gaat erom dat hij de noodzaak van een prijsverhoging had moeten begrijpen.

Geschillen over meerwerk

Meerwerk is veelvoorkomende oorzaak van geschillen tussen aannemers en opdrachtgevers. Tijdens de uitvoering van een werk worden wijzigingen aangebracht of aanvullende werkzaamheden verricht, vaak in overleg en onder tijdsdruk. Pas achteraf ontstaat discussie over de betaling. De opdrachtgever stelt dat het werk binnen de oorspronkelijke afspraak viel of dat nooit is besproken dat het extra zou kosten; de aannemer gaat ervan uit dat sprake is van betaald meerwerk.

De juridische beoordeling van meerwerk is genuanceerd. Niet elk extra uitgevoerd onderdeel kwalificeert automatisch als meerwerk, maar evenmin geldt dat meerwerk alleen verschuldigd is als dit vooraf schriftelijk is vastgelegd. Doorslaggevend zijn de afspraken tussen partijen, de communicatie tijdens het project en de wettelijke regels die gelden bij aanneming van werk.

Wat is meerwerk in juridische zin?

Van meerwerk is sprake wanneer de opdrachtgever tijdens de uitvoering toevoegingen of veranderingen wenst ten opzichte van het overeengekomen werk. Juridisch gaat het om een wijziging van de oorspronkelijke opdracht: het extra werk valt niet onder de afgesproken prestatie, maar is het gevolg van een aanpassing die de opdrachtgever verlangt.

In geschillen draait het vaak om de afbakening: hoorde het werk al bij de oorspronkelijke opdracht of betreft het een uitbreiding daarvan? Die beoordeling wordt niet uitsluitend bepaald door de offerte, maar ook door tekeningen, bestek, correspondentie en de feitelijke gang van zaken tijdens de uitvoering.

Schriftelijke vastlegging van meerwerk is in de praktijk van groot belang, maar vormt geen wettelijke voorwaarde voor het recht op betaling. De wet verlangt niet dat meerwerk uitsluitend schriftelijk wordt overeengekomen. Dat ligt alleen anders wanneer partijen vooraf uitdrukkelijk hebben afgesproken dat meerwerk uitsluitend na schriftelijke opdracht mag worden uitgevoerd en betaald.

In procedures verschuift de discussie daarom vaak naar de bewijsvraag: wat is er overeengekomen, wat is er precies gevraagd, wanneer is dat gebeurd en wat mocht de opdrachtgever daarbij redelijkerwijs begrijpen? Daarbij wegen niet alleen de overeenkomst en eventuele algemene voorwaarden mee, maar ook e-mail- en WhatsAppcorrespondentie, werkoverleggen, tekeningen en de feitelijke uitvoering.

Het ontbreken van schriftelijke vastlegging staat een vordering tot betaling van meerwerk dus niet zonder meer in de weg, maar vergroot wel het bewijsrisico. Juist in dat kader krijgt de wettelijke waarschuwingsplicht extra betekenis.

Schriftelijke afspraken en bewijs

De waarschuwingsplicht bij meerwerk en prijsverhoging

Wanneer de opdrachtgever tijdens het werk toevoegingen of veranderingen wenst, geldt art. 7:755 BW. De aannemer kan in beginsel alleen een verhoging van de prijs vorderen als hij de opdrachtgever tijdig heeft gewezen op de noodzaak van een prijsverhoging, zodat de opdrachtgever nog kan afwegen of hij de wijziging wil laten uitvoeren.

De wet kent daarop één belangrijke uitzondering. Deze waarschuwing is niet vereist wanneer de opdrachtgever de noodzaak van een prijsverhoging uit zichzelf had moeten begrijpen. Daarbij geldt volgens de Hoge Raad dat het voor deze zogenoemde “tenzij”-situatie niet vereist is dat de opdrachtgever ook inzicht had in de omvang van de prijsverhoging of de concrete meerkosten. Het gaat om het begrijpen van het feit dát extra werk tot een prijsverhoging leidt.

Praktisch blijft het verstandig om kostenconsequenties zo concreet mogelijk te bespreken, maar juridisch is dat niet in alle gevallen een vereiste voor toewijsbaarheid van meerwerk.

Instemming met meerwerk hoeft niet altijd expliciet te zijn. Ook uit gedragingen van de opdrachtgever kan blijken dat hij het extra werk heeft aanvaard, bijvoorbeeld door aanwijzingen te geven, het werk te laten uitvoeren zonder bezwaar of het resultaat zonder voorbehoud te accepteren.

In geschillen wordt vaak uitgebreid gediscussieerd over de vraag of en in welke mate sprake is geweest van instemming, en wat de opdrachtgever daarbij redelijkerwijs mocht verwachten. De bewijslast en bewijswaardering zijn hier vaak doorslaggevend.

Instemming van de opdrachtgever

Meerwerk en het afgesproken prijsregime

Bij meerwerk speelt vervolgens de vraag hoe de prijs van de verhoging moet worden vastgesteld. Is geen bedrag overeengekomen of is slechts een richtprijs afgesproken, dan geldt — mits is voldaan aan art. 7:755 BW (tijdige waarschuwing of toepassing van de “tenzij”) — dat de opdrachtgever een redelijke prijs verschuldigd is op grond van art. 7:752 BW.

Dit betekent dat meerwerkdiscussies in procedures vaak twee lagen kennen. Eerst wordt beoordeeld of de aannemer in beginsel recht heeft op een prijsverhoging (waarschuwingsplicht/tenzij). Pas daarna komt de vraag aan de orde of de gevorderde prijs als redelijk kan worden aangemerkt.

Betalingsgeschillen over meerwerk ontstaan vaak wanneer projecten onder tijdsdruk wijzigen, afspraken mondeling worden gemaakt of wanneer de financiële gevolgen pas achteraf zichtbaar worden. Op dat moment verschuift het conflict van techniek naar recht: wat is afgesproken, welke waarschuwingen zijn gegeven en hoe zwaar wegen verwachtingen en bewijs?

Juridische begeleiding is met name verstandig wanneer meerwerk is uitgevoerd maar betaling uitblijft, wanneer de opdrachtgever stelt dat het werk binnen de oorspronkelijke prijs viel of wanneer discussie ontstaat over waarschuwing, instemming of bewijs. Ook wanneer u overweegt werkzaamheden stil te leggen of verdere stappen te zetten, is een zorgvuldige juridische beoordeling essentieel.

Juist bij meerwerkzaken blijkt vaak dat een tijdige en goed onderbouwde aanpak het verschil maakt tussen betaling realiseren en vastlopen in een langdurig geschil.

Wanneer ontstaan betalingsgeschillen over meerwerk en wanneer is juridische begeleiding verstandig?

Behandeld door Bart Tip – civiele geschillen en aanneming van werk

Deze zaken worden behandeld door Bart Tip, advocaat met een zwaartepunt in civiele geschillen, waaronder:

aanneming van werk;
contractuele aansprakelijkheid;
wanprestatie;
consumentenkoop;
schending zorgplicht;
schadevergoeding.

Bart heeft ruime ervaring in bouwgeschillen en adviseert, onderhandelt en procedeert namens zowel consumenten als ondernemers, met aandacht voor strategie, bewijspositie en een praktische oplossing. Daarbij is het doel steeds om voor zijn cliënten overzicht en rust te creëren en het maximaal haalbare resultaat te bereiken.

Direct mailen

Contact

Heeft u als aannemer te maken met onbetaald meerwerk en wilt u weten hoe uw positie juridisch wordt beoordeeld?

U kunt vrijblijvend contact opnemen voor een eerste beoordeling. Door afspraken en communicatie tijdig te analyseren, kan vaak worden voorkomen dat een geschil onnodig escaleert.

📞 06 539 42 336 (Bart Tip)

✉️ bart@jvdb-advocaten.nl