Wanbetaling door opdrachtgever: wat zijn uw rechten als aannemer?
Geschillen over wanbetaling
Wanbetaling door een opdrachtgever komt in de bouwpraktijk regelmatig voor. Werkzaamheden zijn uitgevoerd, termijnen zijn verstreken en facturen zijn verzonden, maar betaling blijft uit of vindt slechts gedeeltelijk plaats. Niet zelden wordt betaling gekoppeld aan klachten over het werk, discussie over meerwerk of interne problemen bij de opdrachtgever.
Juridisch gezien is wanbetaling echter geen vrijblijvende situatie. De aannemer beschikt over verschillende rechten en instrumenten, maar de mogelijkheid om die effectief in te zetten hangt sterk af van de gemaakte afspraken, de gekozen timing en de juridische route. Een onzorgvuldige stap kan ertoe leiden dat de aannemer zijn positie juist verzwakt.
Wat wordt juridisch verstaan onder wanbetaling?
Van wanbetaling is sprake wanneer de opdrachtgever een opeisbare betalingsverplichting niet nakomt. Dat kan het volledig uitblijven van betaling zijn, maar ook gedeeltelijke betaling of structurele betalingsachterstand.
Of een betaling opeisbaar is, volgt uit de overeenkomst, de overeengekomen betalingstermijnen, de factuurvoorwaarden en de fase waarin het werk zich bevindt. Het enkele bestaan van klachten over het werk of discussie over meerwerk betekent niet zonder meer dat de opdrachtgever betaling (terecht) mag opschorten.
De opdrachtgever verkeert niet in alle gevallen automatisch in verzuim zodra een factuur onbetaald blijft. Dat hangt af van de vraag of voor de betaling een voor de voldoening bepaalde termijn geldt. Is een betaaltermijn overeengekomen (bijvoorbeeld in contract, offerte, algemene voorwaarden die rechtsgeldig van toepassing zijn verklaard, of anderszins bindend), dan treedt verzuim in beginsel van rechtswege in door het enkele verstrijken van die termijn (art. 6:83 sub a BW), tenzij blijkt dat de termijn een andere strekking had.
Als geen (bindende) betalingstermijn geldt — bijvoorbeeld wanneer alleen op de factuur een termijn is vermeld zonder duidelijke contractuele basis — is doorgaans een ingebrekestelling met een redelijke termijn nodig om verzuim te laten intreden (art. 6:82 BW).
Het onderscheid is juridisch van groot belang, omdat verzuim vaak de basis vormt voor verdergaande maatregelen zoals schadevergoeding en ontbinding.
Wanneer is sprake van verzuim van de opdrachtgever?
Opschorting van werkzaamheden bij wanbetaling
Wanneer betaling uitblijft, kan de aannemer onder omstandigheden zijn verplichtingen opschorten. Voor opschorting is verzuim van de opdrachtgever niet steeds vereist. Doorslaggevend is of aan de wettelijke voorwaarden voor opschorting is voldaan, waaronder het bestaan van een opeisbare vordering, het uitblijven van betaling en voldoende samenhang tussen de betalingsverplichting en de op te schorten werkzaamheden.
Bij aanneming van werk geldt bovendien dat opschorting slechts is toegestaan voor zover de tekortkoming van de opdrachtgever die maatregel rechtvaardigt. De proportionaliteit van de opschorting speelt daarbij een belangrijke rol.
In de bouwpraktijk ontstaat hier vaak discussie. Het zonder duidelijke aankondiging of juridische onderbouwing stilleggen van werkzaamheden kan leiden tot tegenclaims of aansprakelijkstelling. Niet zelden menen beide partijen te mogen opschorten, terwijl uiteindelijk maar één opschorting juridisch standhoudt. Juist daarom vergt opschorting zorgvuldige afweging en heldere communicatie.
Blijft betaling structureel uit, dan kan ontbinding van de aannemingsovereenkomst in beeld komen. Ontbinding is een vergaand rechtsmiddel en vereist in de regel dat de opdrachtgever in verzuim is geraakt, tenzij sprake is blijvende onmogelijkheid van nakoming.
Ontbinding beëindigt de overeenkomst, maar laat de rechtsgevolgen niet onberoerd. Zij leidt direct tot een juridische afrekening tussen partijen. Afhankelijk van de omstandigheden kan de aannemer naast vergoeding van reeds verrichte werkzaamheden aanspraak maken op schadevergoeding wegens het voortijdig beëindigen van de overeenkomst, zoals nader toegelicht hieronder.
Wanbetaling en ontbinding van de overeenkomst
Schadevergoeding na wanbetaling en ontbinding
Wanneer de aannemer de overeenkomst na wanbetaling terecht ontbindt, blijft het niet bij het einde van de samenwerking. Ontbinding brengt ook een juridische afrekening met zich mee.
Allereerst geldt dat reeds verrichte werkzaamheden moeten worden vergoed naar hun waarde. Ontbinding werkt in zoverre niet terug: het werk dat al (deugdelijk) is uitgevoerd, blijft voor vergoeding in aanmerking komen.
Daarnaast kan de aannemer aanspraak maken op schadevergoeding wegens het voortijdig eindigen van de overeenkomst. Afhankelijk van de omstandigheden kan onder meer sprake zijn van gederfde winst op het resterende deel van het werk, kosten van stilstand, inefficiëntie of het niet meer inzetbaar zijn van personeel, onderaannemers of materieel.
Welke schadeposten voor vergoeding in aanmerking komen, hangt af van de aard van de overeenkomst, de fase waarin het werk zich bevond en de vraag of de schade voldoende verband houdt met de wanbetaling en ontbinding. Daarbij spelen ook de schadebeperkingsplicht en de bewijspositie een belangrijke rol.
Naast deze schade kan aanspraak bestaan op wettelijke rente en buitengerechtelijke kosten. Ook hier geldt dat het moment waarop de opdrachtgever in verzuim is geraakt juridisch bepalend is.
Juist omdat ontbinding verstrekkende financiële gevolgen kan hebben — in het voordeel of nadeel van de aannemer — is het van belang om deze stap juridisch zorgvuldig voor te bereiden.
In betalingsgeschillen speelt bewijs een centrale rol. Overeenkomsten, facturen, correspondentie en de feitelijke voortgang van het werk bepalen in hoge mate hoe een geschil juridisch wordt beoordeeld.
Daarnaast weegt ook de toon en consistentie van de communicatie mee. Emotionele, onduidelijke of tegenstrijdige berichten kunnen de positie van de aannemer verzwakken. Juist bij betalingsproblemen is het van belang om zakelijk, duidelijk en juridisch zorgvuldig te blijven communiceren.
Bewijs en communicatie bij betalingsgeschillen
Wanneer is juridische begeleiding verstandig?
Juridische begeleiding is met name verstandig wanneer betaling structureel uitblijft, wanneer de opdrachtgever betaling koppelt aan betwiste klachten of wanneer u overweegt werkzaamheden op te schorten of de overeenkomst te ontbinden.
In deze fase kunnen fouten grote gevolgen hebben voor de afdwingbaarheid van betaling en de verdere afwikkeling van het geschil. Een tijdige juridische beoordeling kan duidelijk maken welke stappen verstandig zijn en welke risico’s beter kunnen worden vermeden.
Behandeld door Bart Tip – civiele geschillen en aanneming van werk
Deze zaken worden behandeld door Bart Tip, advocaat met een zwaartepunt in civiele geschillen, waaronder:
-
aanneming van werk;
-
contractuele aansprakelijkheid;
-
wanprestatie;
Bart heeft ruime ervaring in bouwgeschillen en adviseert, onderhandelt en procedeert namens zowel consumenten als ondernemers, met aandacht voor strategie, bewijspositie en een praktische oplossing. Daarbij is het doel steeds om voor zijn cliënten overzicht en rust te creëren en het maximaal haalbare resultaat te bereiken.
Contact
Heeft u als aannemer te maken met wanbetaling door een opdrachtgever en wilt u weten welke stappen juridisch verantwoord zijn?
U kunt vrijblijvend contact opnemen voor een eerste beoordeling. Door tijdig mee te kijken kan vaak worden voorkomen dat een betalingsgeschil onnodig escaleert.
📞 06 539 42 336 (Bart Tip)
Veelgestelde vragen over wantbetaling en mogelijkheden
Wanneer mag een aannemer werkzaamheden opschorten bij wanbetaling?
Opschorting kan onder omstandigheden mogelijk zijn wanneer een opeisbare betalingsverplichting niet wordt nagekomen en er voldoende samenhang bestaat tussen betaling en de op te schorten werkzaamheden. Opschorting moet bovendien proportioneel zijn en zorgvuldig worden onderbouwd en gecommuniceerd.
Raakt een opdrachtgever automatisch in verzuim als een factuur niet wordt betaald?
Niet altijd. Verzuim kan van rechtswege intreden als een bindende betalingstermijn is overeengekomen en die verstrijkt. Als zo’n termijn ontbreekt, is doorgaans een ingebrekestelling met een redelijke termijn nodig om verzuim te laten intreden.
Kan een aannemer de overeenkomst ontbinden bij wanbetaling?
Ontbinding kan in beeld komen bij structurele wanbetaling, meestal nadat de opdrachtgever in verzuim is geraakt. Ontbinding is ingrijpend en leidt tot een juridische afrekening over reeds verricht werk en mogelijke schade.
Welke schade kan een aannemer vorderen na terechte ontbinding wegens wanbetaling?
Naast vergoeding van reeds verrichte werkzaamheden kan schadevergoeding aan de orde zijn, bijvoorbeeld gederfde winst op het resterende werk, stilstand- of inefficiëntiekosten en kosten rond personeel, onderaannemers of materieel. Welke schade toewijsbaar is, hangt af van causaliteit en bewijs.
Vanaf wanneer lopen rente en kosten bij een betalingsachterstand?
In de regel vanaf het moment dat de opdrachtgever in verzuim is geraakt. Of dat moment ligt bij het verstrijken van een overeengekomen betalingstermijn of na een ingebrekestelling, hangt af van de afspraken en omstandigheden.
Wanneer is het verstandig om juridische hulp in te schakelen?
Zodra opschorting, ontbinding of een substantiële vordering in beeld komt, is juridische begeleiding verstandig. In die fase kunnen fouten grote gevolgen hebben voor de afdwingbaarheid van betaling en de verdere afwikkeling van het geschil.
Terug naar: Aanneming van werk – bouwgeschil advocaat Eindhoven
Gerelateerd: Meerwerk aannemer: wanneer is de opdrachtgever verplicht te betalen?
Volgende stap: Opschorting van werkzaamheden: voorwaarden en risico’s (volgt binnenkort)
Janssen Van den Biezenbos Advocaten
Stratumsedijk 50 C
5611 NE Eindhoven
📞 040 293 02 08
✉️ info@jvdb-advocaten.nl
Directe bereikbaarheid
Ton: 06 108 986 65
Linda: 06 208 352 09
Bart: 06 539 423 36
© 2025 by Janssen Van den Biezenbos.