top of page

Welke factoren bepalen de straf voor diefstal?

10 minuten geleden
8 minuten om te lezen


De straf voor diefstal hangt niet alleen af van wat er is weggenomen. Ook de manier waarop dat gebeurde, het bewijs, eerdere veroordelingen en de persoonlijke situatie van de verdachte tellen mee. Een eerste verdenking van winkeldiefstal wordt daardoor anders beoordeeld dan een bewezen woninginbraak of diefstal met geweld.


Een wettelijk strafmaximum zegt bovendien weinig over de uitkomst van een individuele zaak. Hieronder leest u welke factoren belangrijk zijn, hoe het Openbaar Ministerie en de rechter daarmee omgaan en wat verstandig is wanneer u of uw kind wordt verdacht.


Wanneer is juridisch sprake van diefstal?


Volgens artikel 310 van het Wetboek van Strafrecht gaat het bij diefstal om het wegnemen van een goed dat geheel of gedeeltelijk aan een ander toebehoort, met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen. Eenvoudiger gezegd: iemand neemt iets van een ander weg met de bedoeling daar zonder recht als eigenaar over te beschikken.


Voor een veroordeling moeten de wettelijke onderdelen bewezen kunnen worden. Dat iemand met een onbetaald product wordt aangetroffen, beantwoordt dus nog niet alle juridische vragen. Wat is precies gebeurd? Welke bedoeling blijkt uit het gedrag? En wat laten camerabeelden of verklaringen daadwerkelijk zien?


Ook de juridische kwalificatie verdient aandacht. Wie een voorwerp al rechtmatig onder zich had en zich dat vervolgens toe-eigent, kan bijvoorbeeld met een verdenking van verduistering te maken krijgen. Dat is een ander strafbaar feit, met een eigen beoordeling.


Welke straf voor diefstal staat in de wet?


Voor eenvoudige diefstal noemt artikel 310 een maximale gevangenisstraf van vier jaar of een geldboete van de vierde categorie. Bij bepaalde verzwarende omstandigheden gelden hogere maxima. Onderstaande tabel geeft de hoofdlijnen voor volwassenen weer.


Vorm van diefstal

Wettelijke bepaling

Maximum gevangenisstraf

Eenvoudige diefstal

Artikel 310

Vier jaar

Diefstal met wettelijk omschreven verzwarende omstandigheden, zoals braak of diefstal in vereniging

Artikel 311

Zes jaar, bij bepaalde combinaties negen jaar

Diefstal met geweld of bedreiging met geweld

Artikel 312

Negen jaar in de basisvorm, met hogere maxima bij bepaalde verzwarende omstandigheden


Dit zijn wettelijke bovengrenzen, geen voorspellingen voor uw zaak. Afhankelijk van het feit en de omstandigheden kan een geldboete, taakstraf, gevangenisstraf of een combinatie van toegestane sancties aan de orde zijn. Een straf kan onder voorwaarden geheel of gedeeltelijk voorwaardelijk worden opgelegd. Voor sommige feiten en situaties beperkt de wet de mogelijkheid van een zelfstandige taakstraf.


Winkeldiefstal is geen afzonderlijke wettelijke delictsomschrijving. Het gaat vaak om eenvoudige diefstal, maar bijkomende omstandigheden kunnen tot een andere kwalificatie leiden. Bij geweld moet onder meer worden beoordeeld of het wettelijk vereiste verband met de diefstal aanwezig is. Niet ieder incident rondom een verdenking valt daardoor automatisch onder artikel 312.


Welke omstandigheden wegen mee bij de beoordeling?


De straf voor diefstal volgt niet uit één bedrag of één standaardtabel. De beoordeling bestaat uit verschillende stappen: wat kan worden bewezen, hoe ernstig is het bewezen feit en welke reactie past bij deze verdachte?


De waarde, schade en manier van handelen


De waarde van de weggenomen goederen is relevant, maar niet doorslaggevend. Ook de gevolgen voor de benadeelde tellen mee. Het wegnemen van een voorwerp kan bijvoorbeeld leiden tot herstelkosten, bedrijfsstilstand of verlies van persoonlijke bezittingen met bijzondere betekenis.


Daarnaast maakt het verschil of sprake was van voorbereiding, herhaling, braak of bewuste samenwerking. Voor diefstal in vereniging is meer nodig dan alleen de aanwezigheid van meerdere personen. De bijdrage en samenwerking moeten juridisch kunnen worden vastgesteld.


Bij een inbraak spelen ook de aantasting van de persoonlijke levenssfeer en het veiligheidsgevoel een rol. Bedreiging, lichamelijk geweld of het gebruik van een wapen kan de ernst aanzienlijk vergroten. Een lage buit sluit een ernstige beoordeling dus niet uit.


Het beschikbare bewijs en uw eigen rol


Voordat de strafmaat aan bod komt, moet duidelijk zijn wat aan u kan worden toegerekend. Camerabeelden kunnen iets anders laten zien dan een aangifte suggereert. Een getuige kan slechts een deel van de gebeurtenis hebben waargenomen. Ook kan discussie bestaan over herkenning, de bedoeling van de verdachte of diens bijdrage.


Een advocaat beoordeelt daarom niet alleen welke straf voor diefstal mogelijk is, maar eerst of de beschuldiging voldoende wordt ondersteund. Daarbij kunnen ook verschillen tussen verklaringen en de manier waarop bewijs is verkregen relevant zijn.


Een vermoeden is geen bewezenverklaring. Tegelijk is het onverstandig om zonder dossierkennis aan te nemen dat ontbrekende beelden of het ontbreken van een bekentenis de zaak beslissen. De rechter beoordeelt het beschikbare bewijs in samenhang.


Eerdere veroordelingen en lopende voorwaarden


Eerdere relevante veroordelingen kunnen tot een zwaardere beoordeling leiden. Daarbij zijn onder meer het soort eerdere feiten, de ouderdom daarvan en de omstandigheden van de nieuwe zaak van belang.


Een eerste strafzaak betekent niet automatisch dat alleen een boete volgt. Andersom leidt een eerdere veroordeling niet zonder verdere beoordeling tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf.


Loopt er nog een proeftijd van een eerdere voorwaardelijke straf, dan kan een nieuw strafbaar feit ook daarvoor gevolgen hebben. Naast de nieuwe beschuldiging kan dan de vraag spelen of die eerdere straf alsnog moet worden uitgevoerd. Laat zulke beslissingen en voorwaarden daarom direct aan uw advocaat zien.


Persoonlijke omstandigheden en herstel


Bij het bepalen van de straf voor diefstal kunnen werk, opleiding, zorgtaken, gezondheid en behandeling meewegen. Een concreet behandeltraject of begeleiding kan meer inzicht geven dan alleen een toezegging dat het niet opnieuw zal gebeuren. Ook erkenning van verantwoordelijkheid en aantoonbaar herstel van schade kunnen relevant zijn.


Financiële problemen vormen op zichzelf geen rechtvaardiging voor diefstal. Ze kunnen wel onderdeel zijn van het persoonlijke verhaal en van de beoordeling van de financiële draagkracht. Een advocaat kan helpen bepalen welke gegevens daarvoor nodig zijn.


Ook eventuele buitenlandse schulden kunnen in dat overzicht thuishoren. Heeft iemand bijvoorbeeld een bestaande lening bij de Singaporese kredietverstrekker Swift Credit, dan kunnen de overeenkomst, het openstaande saldo en de maandelijkse aflossing relevant zijn. Dit is geen aanbeveling om te lenen. Bij geldproblemen is het verstandig passende schuldhulp te onderzoeken.


Het verloop van de procedure


Verder kan de duur van de strafzaak een rol spelen. Een overschrijding van de redelijke termijn kan gevolgen hebben voor de strafoplegging, maar niet ieder tijdsverloop levert zo’n overschrijding op. De beoordeling hangt onder meer af van het procesverloop en de ingewikkeldheid van de zaak. In ons artikel over de redelijke termijn in het strafrecht leest u welke omstandigheden daarbij van belang zijn.



OM-richtlijnen zijn geen vaste uitkomst


Het Openbaar Ministerie gebruikt strafvorderingsrichtlijnen om zaken op een zo consistent mogelijke manier te behandelen. Die kunnen richting geven aan een strafeis of afdoeningsbeslissing. De rechter kan daarnaast gebruikmaken van de LOVS-oriëntatiepunten voor straftoemeting, die binnen de rechtspraak zijn ontwikkeld.


Deze hulpmiddelen hebben een verschillende functie. Een OM-richtlijn gaat over het optreden van het Openbaar Ministerie. Oriëntatiepunten ondersteunen de rechter bij de strafoplegging. De eis van de officier van justitie is niet hetzelfde als de uiteindelijke beslissing van de rechter. De rechter beoordeelt zelfstandig het bewijs, de juridische kwalificatie en de passende sanctie.


Een online overzicht van bedragen of aantallen uren taakstraf kan daarom hooguit een eerste indruk geven. Zonder te weten welke variant wordt verweten en welke omstandigheden in het dossier staan, is een concrete voorspelling niet betrouwbaar.


Twee voorbeelden van verschillende uitgangsposities


Stel dat een volwassene zonder relevante eerdere veroordelingen wordt verdacht van het meenemen van een winkelproduct met beperkte waarde. Er is geen geweld gebruikt. Dan zijn onder meer de bedoeling, de camerabeelden, de waarde en de persoonlijke omstandigheden belangrijk.


Vergelijk dat met een verdenking van een voorbereide inbraak waarbij goederen zijn beschadigd en meerdere personen betrokken waren. Dan spelen ook braak, samenwerking, schade en de individuele bijdrage een rol. De straf voor diefstal kan in zulke zaken vanuit een wezenlijk ander juridisch uitgangspunt worden beoordeeld.


Deze voorbeelden zijn geen voorspellingen. Zelfs twee zaken die op het eerste gezicht vergelijkbaar lijken, kunnen door verschillen in bewijs of omstandigheden anders aflopen. Ook teruggave van goederen betekent niet dat strafvervolging daarmee van de baan is.


Wat gebeurt er bij winkeldiefstal door een minderjarige?


Voor jongeren van twaalf tot achttien jaar geldt in beginsel het jeugdstrafrecht. Daarin krijgen ontwikkeling, begeleiding en het voorkomen van herhaling bijzondere aandacht. De leeftijd ten tijde van het feit is een belangrijk uitgangspunt. Kinderen onder de twaalf jaar kunnen niet strafrechtelijk worden vervolgd.


Bij een daarvoor geschikte zaak kan een Halt-afdoening worden overwogen. Of dat mogelijk is, hangt af van de voorwaarden, de feiten en de achtergrond van de jongere. Niet iedere winkeldiefstal komt daarvoor in aanmerking. Andere mogelijke reacties binnen het jeugdstrafrecht zijn onder meer een taakstraf, geldboete of, bij ernstigere zaken, jeugddetentie.


Voor ouders is het verstandig rustig te blijven en tijdig juridische hulp te regelen. Bespreek vóór een verklaring wat er is gebeurd en welke bijstand beschikbaar is. Een advocaat kan ook uitleggen wat een voorgestelde afdoening betekent voor de jongere. De volwassenenmaxima uit de tabel kunnen niet zonder meer op een minderjarige worden toegepast.


Wat kunt u doen na een verdenking of aanhouding?


Probeer de zaak niet uitsluitend te beoordelen op de vraag wat er maximaal aan straf mogelijk is. De eerste keuzes gaan vaak over het verhoor, het veiligstellen van informatie en de reactie op stukken van politie of justitie.


Een zorgvuldige voorbereiding op een zaak over de straf voor diefstal begint met overzicht:


  • Bewaar de uitnodiging voor verhoor, dagvaarding, strafbeschikking en andere ontvangen stukken.

  • Vraag vóór een inhoudelijke verklaring om overleg met een advocaat en bespreek uw zwijgrecht en verhoorbijstand.

  • Bewaar relevante berichten, betaalgegevens en andere mogelijk ontlastende informatie zonder materiaal te wijzigen of te verwijderen.

  • Laat een voorstel of strafbeschikking beoordelen voordat u betaalt of anderszins reageert.


Voor verzet tegen een strafbeschikking gelden korte termijnen. Wanneer een termijn begint en welke stap nodig is, hangt af van de omstandigheden. Neem daarom na ontvangst snel contact op met een advocaat. Ook rechtstreeks contact met aangevers of getuigen verdient vooraf overleg, om druk of misverstanden te voorkomen.


Gevolgen naast de opgelegde straf


Naast een sanctie kunnen andere gevolgen spelen. Een benadeelde kan bijvoorbeeld vergoeding vragen van schade die rechtstreeks door het strafbare feit is veroorzaakt. De onderbouwing en het verband met het feit moeten worden beoordeeld. Meer hierover leest u bij schadevergoeding in het strafrecht.


Ook justitiële documentatie verdient aandacht. Niet alleen een gevangenisstraf kan daarin relevant zijn; een strafbeschikking voor diefstal kan eveneens worden geregistreerd. Gevolgen voor een Verklaring Omtrent het Gedrag hangen onder meer af van de functie, het toepasselijke screeningsprofiel en de omstandigheden.


Voor werknemers en ondernemers kunnen daarnaast vragen ontstaan over hun functie, een vergunning of een professionele relatie. Een strafrechtelijke beoordeling en een arbeidsrechtelijke of zakelijke beoordeling zijn niet hetzelfde. Bespreek daarom welke belangen buiten de strafzaak bescherming nodig hebben.


Veelgestelde vragen over de straf voor diefstal:


Krijg ik bij een eerste diefstal alleen een boete? Dat is niet vooraf vast te stellen. Het ontbreken van eerdere relevante veroordelingen kan gunstig meewegen, maar ook de ernst, het bewijs en uw persoonlijke omstandigheden tellen mee. Laat uw zaak beoordelen door een advocaat.


Vervalt de zaak als ik de spullen teruggeef of de schade betaal? Teruggave of vergoeding kan relevant zijn voor herstel en de strafmaat, maar beëindigt een strafzaak niet vanzelf. Ook de aangever beslist niet zelfstandig of vervolging doorgaat.


Kan ik een strafbeschikking beter meteen betalen? Laat eerst beoordelen wat de strafbeschikking inhoudt en welke mogelijkheden u heeft. Betaling kan gevolgen hebben voor de mogelijkheid om de zaak nog aan te vechten. De juiste aanpak hangt af van de inhoud en de toepasselijke termijnen.


Betekent een veroordeling dat ik geen VOG meer kan krijgen? Niet zonder meer. De beoordeling hangt onder andere af van het doel van de aanvraag, het feit en het tijdsverloop. Een individuele beoordeling blijft nodig.


Laat uw dossier en mogelijkheden beoordelen


Een bruikbare inschatting van de straf voor diefstal vraagt om meer dan een beschrijving van het incident. Het dossier, eerdere beslissingen, uw persoonlijke situatie en de fase van de procedure bepalen welke aanpak passend is.


Janssen Van den Biezenbos Advocaten begeleidt verdachten van het politieverhoor tot de behandeling bij de rechter. U heeft één vaste advocaat als aanspreekpunt en bespreekt de strategie, risico’s en kosten zo helder mogelijk. Vanuit Eindhoven staat het kantoor cliënten bij in Noord-Brabant en waar nodig elders in Nederland.


Heeft u een oproep, strafbeschikking of dagvaarding ontvangen? Neem contact op en houd de stukken bij de hand. Deze informatie is algemeen en vervangt geen juridisch advies over uw eigen zaak.

Janssen Van den Biezenbos Advocaten
Stratumsedijk 50 C
5611 NE Eindhoven

​

📞 040 293 02 08
✉️ info@jvdb-advocaten.nl

Directe bereikbaarheid

Ton: 06 108 986 65

Linda: 06 208 352 09

Bart: 06 539 423 36

© 2025 by Janssen Van den Biezenbos. 

bottom of page